Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? Hesaba katılan ödemeler nelerdir?
Kısa cevap: Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret; artan süre orantılıdır. Hesapta giydirilmiş ücret (süreklilik arz eden yol‑yemek‑yakacak, düzenli prim/ikramiye vb.) dikkate alınır; tavan (üst sınır) uygulanır. Fazla mesai/performans primi gibi değişken kalemler Yargıtay içtihadına göre değerlendirilir. Kaynaklar– 1475 s. Kanun m.14; Hazine ve Maliye Bkm. (kıdem tazminatı tavanı): https://www.hmb.gov.tr/– Yargıtay karar arama:…
evrakci -Kod 03 (İstifa) ile çıkış verilirse ne olur?
Kısa cevap: Genel olarak kıdem/ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği hakkı doğmaz. Ancak istifa, 4857/24 kapsamındaki haklı feshe dayanıyorsa (ör. ücret ödenmemesi) delillerle ispatlanıp düzeltilmesi talep edilebilir. Kaynaklar– 4857 m.24; 4447 m.50‑51; İŞKUR uygulaması: https://www.iskur.gov.tr/
evrakci -Kod 46 (Güveni kötüye kullanma) ile işten çıkarma nedir? Tazminat alınır mı?
Kısa cevap: 4857/25‑II kapsamındaki ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hallerinden kabul edilir; işveren derhal ve tazminatsız feshedebilir. Kuralen kıdem/ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği doğmaz; ancak haksız kod/yanlış nitelendirme ispatlanırsa haklar talep edilebilir. Kaynaklar– 4857 m.25‑II; 4447 m.50‑51: https://www.mevzuat.gov.tr/
evrakci -Kod 48 (Devamsızlık) nedir? Kaç gün işe gelmezsem işten atılırım?
Kısa cevap: 4857/25‑II‑(g): İzin almadan veya haklı sebep olmadan ardışık 2 işgünü, veya bir ayda 2 kez tatil gününden sonraki ilk işgünü, veya bir ayda 3 işgünü devamsızlık, derhal fesih sebebidir. İhtarat ve tutanak prosedürü ispat için önemlidir. Kaynaklar– 4857 m.25‑II‑g: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Malulen emeklilik halinde kıdem tazminatı alınabilir mi?
Kısa cevap: Evet. Malullük aylığı bağlanması (veya emeklilik/yaşlılık) sebebiyle iş sözleşmesi sona eren işçi kıdem tazminatına hak kazanır (1475/14). SGK’dan yazı ibrazı uygulamada istenir. Kaynaklar– 1475 s. Kanun m.14; 5510 s. Kanun (malullük): https://www.mevzuat.gov.tr/
evrakci -Maaşın (ücretin) ödenmemesi veya eksik ödenmesi haklı fesih nedeni midir?
Kısa cevap: Evet. Ücretin kanuni süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi, işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı verir (4857/24‑II‑e). Bu durumda kıdem tazminatı talep edilebilir. Kaynaklar– 4857 m.24‑II‑e: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Mobbing (psikolojik taciz) nedir? Nasıl ispatlanır?
Kısa cevap: Sistematik, süreklilik arz eden yıldırma/bezdirme davranışlarıdır. İşverenin kişilik hakkını koruma borcuna (TBK 417) aykırıdır. İspat; yazışmalar, tanık, performans kayıtları, tutanaklar gibi her türlü delille yapılabilir. Sonuçları: haklı fesih, manevi/ayrımcılık tazminatı, idari yaptırımlar. Kaynaklar– TBK m.417; 4857 m.24‑II, m.5: https://www.mevzuat.gov.tr/
evrakci -Performans düşüklüğü nedeniyle işten çıkarma yasal mıdır? Şartları nelerdir?
Kısa cevap: Geçerli sebep olabilir (4857/18). Objektif ve ölçülebilir performans kriterleri, eğitim‑uyarı, savunma (4857/19), tutarlılık ve son çare ilkesi aranır. Salt hedef tutmama tek başına yeterli değildir; somut delil gereklidir. Kaynaklar– 4857 m.18‑19; Yargıtay uygulaması: https://karararama.yargitay.gov.tr/
evrakci -Rapor parası (iş göremezlik ödeneği) nasıl ve nereden alınır?
Kısa cevap: SGK; hastalık/analık için son 1 yılda en az 90 gün prim şartıyla, iş kazası/meslek hastalığında ise prim şartı aranmaksızın geçici iş göremezlik ödeneği öder (5510). Ödemeler e‑Devlet/SGK üzerinden sorgulanır; Ziraat Bankası kanalıyla çekilir. Kaynaklar– 5510 s. Kanun; SGK bilgilendirme: https://www.sgk.gov.tr/; e‑Devlet: https://www.turkiye.gov.tr/
evrakci -SGK primlerinin eksik yatırılması (veya hiç yatırılmaması) haklı fesih nedeni midir?
Kısa cevap: Evet. Ücret ve sigorta primlerine ilişkin kanuna aykırılıklar, işçi için haklı fesih sebebi sayılabilir (4857/24‑II). Ayrıca idari yaptırımlar ve hizmet tespit davası gündeme gelebilir. Kaynaklar– 4857 m.24‑II; 5510 s. Kanun; Yargıtay karar arama: https://karararama.yargitay.gov.tr/
evrakci -Süt izni günde kaç saattir? Toplu kullanılabilir mi?
Kısa cevap: İşçiler için doğumdan sonra bir yıl boyunca günde 1,5 saat süt izni vardır ve saat aralığını anne belirler (4857/74). Kanunda toplu kullanım öngörülmez; uygulamada ancak işverenle anlaşma sağlanırsa mümkün olabilmektedir. Kaynaklar– 4857 s. İş Kanunu m.74: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Süt izni özel sektörde ve memurlarda farklı mıdır?
Kısa cevap: Evet. Özel sektörde (işçiler) günde 1,5 saat/1 yıl (4857/74). Memurlarda ise doğum sonrası ilk 6 ay günde 3 saat, sonraki 6 ay günde 1,5 saat süt izni vardır (657/104). Kaynaklar– 4857 m.74; 657 s. DMK m.104: https://www.mevzuat.gov.tr/
evrakci -Ücret nedir? Giydirilmiş ücret ve çıplak ücret farkı nedir?
Kısa cevap: Ücret, işverence işçiye yapılan para karşılığıdır (4857/32, TBK 393). Çıplak ücret yalnız temel tutardır; giydirilmiş ücret ise süreklilik arz eden yan ödemelerin (yol‑yemek‑yakacak, düzenli prim/ikramiye vb.) eklenmesiyle bulunan değerdir; başta kıdem tazminatı olmak üzere bazı hesaplarda esas alınır. Kaynaklar– 4857 m.32; TBK m.393; 1475 m.14; Yargıtay içtihatları: https://karararama.yargitay.gov.tr/
evrakci -Yıllık izin hakkı ne zaman doğar? Kaç gün kullanılır?
Kısa cevap: Aynı işverene bağlı en az 1 yıl çalışınca yıllık ücretli izin hakkı doğar (4857/53). Süreler: 1–5 yıl (5 dahil değil) 14 gün, 5–15 yıl 20 gün, 15+ yıl 26 gün. 18 yaş altı ve 50 yaş üstü işçilerde alt sınır 20 gündür. Kaynaklar– 4857 s. İş Kanunu m.53‑56: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -İstifa eden işsizlik maaşı alabilir mi?
Kısa cevap: Kural olarak hayır. İşsizlik ödeneği için iş sözleşmesi kendi istek ve kusuru dışında sona ermelidir (4447/50‑51). Ancak işçinin haklı nedenle feshi (4857/24) gibi haller, SGK çıkış kodu ve delillerle kendisi dışında kabul edilirse ödenek bağlanabilir. Başvurular İŞKUR üzerinden yapılır. Kaynaklar – 4447 s. İşsizlik Sigortası Kanunu m.50‑51: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4447.pdf – İŞKUR resmî bilgilendirme: https://www.iskur.gov.tr/
evrakci -