Giydirilmiş ücret nedir, hangi alacaklar giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır?
Kısa cevap: Giydirilmiş (brüt) ücret; işçiye düzenli ve süreklilik arz eden parasal menfaatlerin (yol, yemek, yakacak, düzenli prim/ikramiye vb.) çıplak ücrete eklenmesiyle bulunan ücrettir. Özellikle kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır; hangi kalemlerin eklenip eklenmeyeceği Yargıtay içtihatlarıyla belirlenir. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (kıdem tazminatı hesabı – ücret ve ekleri): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf – Yargıtay kararları (süreklilik…
evrakci -Haklı fesih ile geçerli fesih arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Haklı fesih; 4857 m.24 (işçi) ve m.25 (işveren) kapsamında derhal fesih sebebine dayanır; ağır ihlallerde bildirim süresi aranmaz. Geçerli fesih ise iş güvencesi hükümlerine tabi (4857 m.18‑21), bildirim sürelerine uyularak ve işletmesel/kişisel performans vb. geçerli sebebe dayanılarak yapılan feshi ifade eder. Geçersiz sayılırsa işe iade ve tazminatlar gündeme gelir. Kaynaklar – 4857 s….
evrakci -Belirli süreli iş sözleşmesi hangi şartlarda yapılır? Zincirleme sözleşme nedir?
Kısa cevap: Belirli süreli sözleşme, belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak yapılabilir (4857/11). Zincirleme (ard arda) yapılabilmesi için yine esaslı neden gerekir; aksi halde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.11 (belirli süreli iş sözleşmesi): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Boşta geçen süre ücreti nedir? En fazla kaç aylık alınır? (4 maaş)
Kısa cevap: İşe iade davası sonucunda işe başlatılmayan işçiye, kararın kesinleşmesine kadar geçen sürenin karşılığı olarak hükmedilen ücrettir. 4857/21’e göre en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklar ödenir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.21 (işe iade – boşta geçen süre ücreti): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Deneme süresi en fazla kaç ay olabilir? Deneme süresinde sigorta yapılır mı?
Kısa cevap: Deneme süresi en çok 2 aydır; toplu iş sözleşmesi ile 4 aya kadar uzatılabilir (4857/15). Deneme sözleşme süresi de çalışma süresidir; işçi işbaşı yaptığı andan itibaren SGK bildirimi yapılmalı, ücret ve tüm haklar işlemelidir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.15 (deneme süreli sözleşme): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf – 5510 s. Kanun ve SGK uygulamaları (işe…
evrakci -Doğum izni (analık izni) toplam kaç gündür?
Kısa cevap: Toplam 16 hafta (8 hafta doğumdan önce, 8 hafta sonra). Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir; sağlık durumuna göre doğum öncesi kullanılamayan süreler doğum sonrasına aktarılabilir (4857/74). Ayrıca süt izni ve kısmi çalışma hakları bulunmaktadır. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.74 (analık hâli, süt izni, kısmi çalışma): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Doğum sonrası ücretsiz izin hakkı ne kadardır?
Kısa cevap: Doğum sonrası, analık izninin bitiminden itibaren işçinin talebi üzerine en çok 6 ay ücretsiz izin verilir (4857/74). Bu süre kıdem hesabında dikkate alınmaz; sosyal güvenlik yönünden isteğe bağlı sigorta gibi seçenekler değerlendirilebilir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.74 (doğum sonrası ücretsiz izin): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Emeklilik (yaş dışı, 15 yıl 3600 gün) nedeniyle istifa edince kıdem tazminatı nasıl alınır?
Kısa cevap: 1475/14’e göre; yaş dışındaki şartları (en az 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim) tamamlayan işçi, SGK’dan yazı alarak işverene ibraz edip kendi feshi ile kıdem tazminatı alabilir. Aynı işverene geri dönme amacıyla kötüye kullanım hâlinde tazminat riski doğabilir. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (kıdem tazminatı – emeklilik/yaş dışı şartlar): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf –…
evrakci -Eşi doğum yapan işçi (babalık izni) kaç gün izin kullanabilir?
Kısa cevap: Özel sektörde işçilere 5 gün ücretli babalık izni verilir (4857 Ek Madde 2 – Mazeret izinleri). Kamu personelinde süre farklı olabilir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu Ek Madde 2 (mazeret izinleri – babalık 5 gün, evlenme 3 gün): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Evlenen kadın işçi, evlilik nedeniyle işten ayrılırsa kıdem tazminatı alabilir mi?
Kısa cevap: Evet. Kadın işçi evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini kendi feshederse kıdem tazminatına hak kazanır (1475/14). Dilekçeye evlilik cüzdanı örneği eklenmesi yerinde olur. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (evlilik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf
evrakci -Evlilik izni kaç gündür? Yıllık izinden düşer mi?
Kısa cevap: İşçilere 3 gün ücretli evlenme izni verilir ve yıllık izinden düşmez (4857 Ek Madde 2 – Mazeret izinleri). Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu Ek Madde 2 (mazeret izinleri – evlenme 3 gün): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
evrakci -Evlilik nedeniyle tazminat hakkı kaç yıl geçerlidir? 1 yıl şartı nedir?
Kısa cevap: Kadın işçi için evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı, nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır (1475/14). Bu süre geçirildiyse, evlilik nedeniyle fesih hakkına dayalı kıdem tazminatı talebi reddedilebilir. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (1 yıl içinde fesih şartı): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf
evrakci -Alt işveren (taşeron) işçisi nedir? Asıl işveren hangi borçlardan sorumludur?
Kısa cevap: Alt işveren; bir işverenden, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde ya da asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik uzmanlık şartıyla iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçileri sadece bu işte çalıştıran işverendir (4857/2). Asıl işveren ile alt işveren, alt işveren işçilerinin ücretleri ve tüm işçilik…
evrakci -Askerlik (bedelli veya muvazzaf) nedeniyle işten ayrılanlar kıdem tazminatı alabilir mi?
Kısa cevap: Evet. İşçi, muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatına hak kazanır (1475/14). Bedelli kapsamında temel askerlik eğitimi için celp edilme durumunda da uygulamada kıdem tazminatı ödenmektedir; dayanak, kanundaki “muvazzaf askerlik” ibaresidir. İşçi genellikle askerlik sevk belgesi ile başvurur. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (kıdem tazminatı – askerlik nedeniyle fesih): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf
evrakci -Yasal mirasçılar kimlerdir?
Kısa cevap: Zümre sistemine göre mirasçılar: Altsoy (çocuklar/torunlar – TMK 495), ana‑baba zümresi (anne‑baba ve onların altsoyu – TMK 496), büyükanne‑büyükbaba zümresi (TMK 497). Ayrıca sağ kalan eş her zümre ile birlikte mirasçıdır (TMK 499). Devlet ise mirasçı bulunmadığında kanuni mirasçıdır (TMK 501). Kaynaklar – TMK m.495‑501 (yasal mirasçılar ve zümre sistemi): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf
evrakci -