Hangi durumlarda istifa ederek tazminat alınır (Haklı nedenle fesih)?
Kısa cevap: İşçi; sağlık sebepleri (4857/24‑I), ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık/ücretin ödenmemesi/mobbing (4857/24‑II), zorlayıcı sebepler (4857/24‑III) gibi nedenlerle haklı nedenle derhal fesih yaparsa kıdem tazminatı alabilir (1475/14). Ayrıca askerlik, evlilik (kadın için 1 yıl), emeklilik/15 yıl‑3600 gün gibi özel hallerde de kıdem tazminatı hakkı doğar. Kaynaklar – 4857 m.24 (haklı fesih halleri), 1475 m.14…
Hamilelik veya doğum nedeniyle işten ayrılan kadın işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kısa cevap: Tek başına hamilelik/doğum gerekçesiyle işçinin kendi isteğiyle feshi kural olarak kıdem tazminatı doğurmaz. Ancak işverenin 4857/74’teki analık haklarını (doğum/ücretsiz izin, süt izni, kısmi çalışma) kullandırmaması, ayrımcılık/eşit işlem borcuna aykırılık veya sağlık nedeniyle çalışma koşullarının tehlike yaratması gibi haller haklı fesih sebebi olabilir; bu durumda kıdem tazminatı talep edilebilir (1475/14, 4857/24‑I, II ve 74)….
Fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle istifa edersem tazminat alabilir miyim?
Kısa cevap: Evet. Ücretin (fazla çalışma ücreti dahil) ödenmemesi işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı verir (4857/24‑II‑e). Haklı fesih halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Fazla çalışma için yazılı onay ve ispat (puantaj, e‑posta, tanık vb.) önemlidir (4857/41). Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.24/II‑e (ücretin ödenmemesi), m.41 (fazla çalışma): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
Giydirilmiş ücret nedir, hangi alacaklar giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır?
Kısa cevap: Giydirilmiş (brüt) ücret; işçiye düzenli ve süreklilik arz eden parasal menfaatlerin (yol, yemek, yakacak, düzenli prim/ikramiye vb.) çıplak ücrete eklenmesiyle bulunan ücrettir. Özellikle kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır; hangi kalemlerin eklenip eklenmeyeceği Yargıtay içtihatlarıyla belirlenir. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (kıdem tazminatı hesabı – ücret ve ekleri): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf – Yargıtay kararları (süreklilik…
Haklı fesih ile geçerli fesih arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Haklı fesih; 4857 m.24 (işçi) ve m.25 (işveren) kapsamında derhal fesih sebebine dayanır; ağır ihlallerde bildirim süresi aranmaz. Geçerli fesih ise iş güvencesi hükümlerine tabi (4857 m.18‑21), bildirim sürelerine uyularak ve işletmesel/kişisel performans vb. geçerli sebebe dayanılarak yapılan feshi ifade eder. Geçersiz sayılırsa işe iade ve tazminatlar gündeme gelir. Kaynaklar – 4857 s….
Evlilik nedeniyle tazminat hakkı kaç yıl geçerlidir? 1 yıl şartı nedir?
Kısa cevap: Kadın işçi için evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı, nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır (1475/14). Bu süre geçirildiyse, evlilik nedeniyle fesih hakkına dayalı kıdem tazminatı talebi reddedilebilir. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (1 yıl içinde fesih şartı): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf
Evlilik izni kaç gündür? Yıllık izinden düşer mi?
Kısa cevap: İşçilere 3 gün ücretli evlenme izni verilir ve yıllık izinden düşmez (4857 Ek Madde 2 – Mazeret izinleri). Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu Ek Madde 2 (mazeret izinleri – evlenme 3 gün): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
Evlenen kadın işçi, evlilik nedeniyle işten ayrılırsa kıdem tazminatı alabilir mi?
Kısa cevap: Evet. Kadın işçi evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini kendi feshederse kıdem tazminatına hak kazanır (1475/14). Dilekçeye evlilik cüzdanı örneği eklenmesi yerinde olur. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (evlilik nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf
Eşi doğum yapan işçi (babalık izni) kaç gün izin kullanabilir?
Kısa cevap: Özel sektörde işçilere 5 gün ücretli babalık izni verilir (4857 Ek Madde 2 – Mazeret izinleri). Kamu personelinde süre farklı olabilir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu Ek Madde 2 (mazeret izinleri – babalık 5 gün, evlenme 3 gün): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
Emeklilik (yaş dışı, 15 yıl 3600 gün) nedeniyle istifa edince kıdem tazminatı nasıl alınır?
Kısa cevap: 1475/14’e göre; yaş dışındaki şartları (en az 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim) tamamlayan işçi, SGK’dan yazı alarak işverene ibraz edip kendi feshi ile kıdem tazminatı alabilir. Aynı işverene geri dönme amacıyla kötüye kullanım hâlinde tazminat riski doğabilir. Kaynaklar – 1475 s. Kanun m.14 (kıdem tazminatı – emeklilik/yaş dışı şartlar): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1475.pdf –…
Doğum sonrası ücretsiz izin hakkı ne kadardır?
Kısa cevap: Doğum sonrası, analık izninin bitiminden itibaren işçinin talebi üzerine en çok 6 ay ücretsiz izin verilir (4857/74). Bu süre kıdem hesabında dikkate alınmaz; sosyal güvenlik yönünden isteğe bağlı sigorta gibi seçenekler değerlendirilebilir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.74 (doğum sonrası ücretsiz izin): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
Doğum izni (analık izni) toplam kaç gündür?
Kısa cevap: Toplam 16 hafta (8 hafta doğumdan önce, 8 hafta sonra). Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir; sağlık durumuna göre doğum öncesi kullanılamayan süreler doğum sonrasına aktarılabilir (4857/74). Ayrıca süt izni ve kısmi çalışma hakları bulunmaktadır. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.74 (analık hâli, süt izni, kısmi çalışma): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
Deneme süresi en fazla kaç ay olabilir? Deneme süresinde sigorta yapılır mı?
Kısa cevap: Deneme süresi en çok 2 aydır; toplu iş sözleşmesi ile 4 aya kadar uzatılabilir (4857/15). Deneme sözleşme süresi de çalışma süresidir; işçi işbaşı yaptığı andan itibaren SGK bildirimi yapılmalı, ücret ve tüm haklar işlemelidir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.15 (deneme süreli sözleşme): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf – 5510 s. Kanun ve SGK uygulamaları (işe…
Boşta geçen süre ücreti nedir? En fazla kaç aylık alınır? (4 maaş)
Kısa cevap: İşe iade davası sonucunda işe başlatılmayan işçiye, kararın kesinleşmesine kadar geçen sürenin karşılığı olarak hükmedilen ücrettir. 4857/21’e göre en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklar ödenir. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.21 (işe iade – boşta geçen süre ücreti): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf
Belirli süreli iş sözleşmesi hangi şartlarda yapılır? Zincirleme sözleşme nedir?
Kısa cevap: Belirli süreli sözleşme, belirli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak yapılabilir (4857/11). Zincirleme (ard arda) yapılabilmesi için yine esaslı neden gerekir; aksi halde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır. Kaynaklar – 4857 s. İş Kanunu m.11 (belirli süreli iş sözleşmesi): https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf